Flamenco palos: waar je naar moet luisteren

Wat een palo is

Palos, vroeger cantes genoemd, zijn flamencostijlen, ingedeeld naar ritmisch patroon, toonaard, akkoordprogressie, strofevorm en geografische herkomst, aldus Wikipedia. Het telt er meer dan 50. Sommige worden zonder begeleiding gezongen, andere met gitaar; sommige worden gedanst, andere niet. Traditioneel vallen ze in drie klassen: de meest ernstige, cante jondo, lichtere vormen die cante chico heten, en een middengroep. Een voorstelling rijgt meerdere palos aaneen, zodat een avond een korte rondreis is in plaats van één stuk.

Soleá

Soleá, of soleares, is een van de meest fundamentele palos, aldus Wikipedia, waarschijnlijk ontstaan onder Calé-Roma-families in Cádiz of Sevilla. Meestal wordt hij door één gitaar begeleid, en de teksten zijn doorgaans ernstig, passend bij een plechtige sfeer. Hij loopt op een cyclus van twaalf tellen. Wikipedia vermeldt traditionele regionale stijlen, waaronder een uit Córdoba, de Soleares de Onofre, toegeschreven aan een zanger genaamd Onofre. Voelt een uitvoering zwaar en langzaam opbouwend aan, dan is het waarschijnlijk een soleá.

Alegrías

De naam betekent vreugden, en de palo ontstond in Cádiz. Hij loopt op een cyclus van twaalf tellen en wordt gewoonlijk levendig gespeeld, waarbij voor het dansen de levendigere tempo's worden gekozen, aldus Wikipedia. Hij behoort tot de cante chico, de lichtere groep. Een traditionele dans in alegrías moet een salida (entree), een paseo (rondgang), een silencio, een castellana, een zapateado en een bulerías bevatten; let dus op het stille moment in het midden en de uitbarsting van voetenwerk vlak voor het einde.

Bulerías

Bulerías is een snelle palo van twaalf tellen. Wikipedia voert hem terug tot het 19e-eeuwse Jerez en de Calé-Roma-gemeenschap, waar hij eerst diende als een vrolijk slotdeel voor soleares of alegrías, en noemt hem een van de meest populaire en dramatische vormen, een die vaak een flamenco-bijeenkomst afsluit. Hij biedt de meeste ruimte voor improvisatie. Als de zaal in beweging komt, het klappen sneller wordt en de voeten van de danser beginnen te ratelen, hoor je hem waarschijnlijk. Vaak is hij de manier waarop een avond eindigt.

Seguiriyas en tangos

Seguiriyas hoort bij de familie van het diepe lied, de cante jondo. Wikipedia rekent hem tot de belangrijkste flamencostijlen, met teksten over tragische onderwerpen zoals gevangenschap en verlies. Tangos is levendiger. In de flamenco is het een aparte Andalusische vorm, en Wikipedia meldt dat het Instituto Andaluz del Flamenco elk direct verband met de Argentijnse tango uitsluit. Beide namen duiken op in programma's; of een van beide op een bepaalde avond te horen is, beslissen de artiesten.

Compás, palmas en duende

De compás is het terugkerende ritmische kader van een palo, en zonder gitaar bij de hand kan het worden aangehouden met palmas, handgeklap. Wikipedia zegt dat de twaalfslagenmaat het meest voorkomt in flamenco, waarbij de accenten per palo verschillend vallen. Duende is moeilijker vast te pinnen; Wikipedia citeert Lorca, die stelde dat er geen kaart en geen oefening bestaat om het te vinden. Je hoeft geen tellen mee te tellen om van een voorstelling te genieten, maar te weten dat het klappen het ritme draagt, helpt je luisteren. De ticketsgids behandelt de praktische kant.

Lees verder: Flamencoshow in Córdoba: tickets